Əmək və əhalinin sosial müdafiəsi naziri Anar Əliyevin altıncı sosial islahat paketinin hazırlanması ilə bağlı açıqlaması pensiyaların, əməkhaqlarının və digər sosial ödənişlərin artırılması gözləntilərini yenidən gündəmə gətirib. Əslində, bu məsələ barədə üç ay əvvəl yazmışdıq.
İndi nazirin açıqlaması sosial islahatların növbəti mərhələsinin hazırlandığını göstərir.
Altıncı paketdən nələr gözləmək olar? Bunun üçün əvvəlki sosial islahatların təcrübəsinə nəzər salmaq lazımdır. Beşinci sosial paket çərçivəsində minimum əməkhaqqı 345 manatdan 400 manata, minimum pensiya isə 280 manatdan 320 manata qaldırılmışdı. Əmək pensiyaları indeksləşdirilmiş, müavinət və təqaüdlərdə də artımlar edilmişdi. Bu təcrübə göstərir ki, yeni paket də yalnız pensiyaları deyil, müxtəlif sosial ödənişləri əhatə edə bilər.
Bununla belə, altıncı paket üzrə konkret artım məbləğləri və tətbiq tarixləri hələ açıqlanmayıb. Əsas gözləntilər inflyasiyanın təsirinin azaldılması, pensiya və əməkhaqlarının alıcılıq qabiliyyətinin qorunması, eləcə də aztəminatlı əhalinin sosial müdafiəsinin gücləndirilməsi ilə bağlıdır.
Diqqətçəkən məqamlardan biri də pensiyalara sabit aylıq əlavələrin tətbiqini nəzərdə tutan qanun dəyişiklikləridir. Milli Məclisdə qəbul edilən və hazırda Prezidentin təsdiqini gözləyən dəyişikliklər müəyyən kateqoriyalara aid şəxslərin pensiya təminatında yeni mexanizm nəzərdə tutur. Burada söhbət bütün pensiyaçılara eyni məbləğdə əlavə verilməsindən deyil, qanunla müəyyən edilən kateqoriyalar üzrə ödənişlərdən gedir. Bu dəyişiklikləri altıncı sosial paketlə bağlı müzakirələr kontekstində də nəzərə almaq lazımdır. Lakin onların paketin rəsmi tərkibinə daxil edildiyi hələ açıqlanmayıb.
2027-ci ilin dövlət büdcəsi layihəsi də sosial xərclərin gələcək dinamikasını qiymətləndirmək baxımından əhəmiyyətlidir. Layihəyə əsasən, sosialyönlü xərclərin təxminən 18,7 milyard manata çatacağı gözlənilir. Bu, 2026-cı ilin müvafiq göstəricisi ilə müqayisədə təxminən 1,5 milyard manat və ya 8,8 faiz artım deməkdir. Bununla belə, sosialyönlü xərclərin hamısı pensiya və müavinətlərə yönəldilmir – bu məbləğə təhsil, səhiyyə və digər sosial istiqamətlər də daxildir.
Beləliklə, altıncı sosial paketdən pensiyaların, əməkhaqlarının və digər sosial ödənişlərin artırılması istiqamətində addımlar gözləmək mümkündür. Ancaq artımların miqyası büdcənin imkanlarından, inflyasiyadan və hökumətin müəyyən edəcəyi prioritetlərdən asılı olacaq. Əsas məsələ yalnız nominal artımlar deyil, həmin artımların vətəndaşların real gəlirlərinə və alıcılıq qabiliyyətinə necə təsir göstərəcəyidir.
Nazirin açıqlaması yeni sosial islahat mərhələsinin hazırlandığını göstərsə də, paketin konkret məzmunu barədə yekun nəticə çıxarmaq üçün rəsmi qərarları gözləmək lazımdır. Globalinfo.az