ABŞ Milli Kəşfiyyatı: Vaşinqton sammiti Ermənistan və Azərbaycan arasında davamlı sülhün yolunu açıb
2025-ci il avqustun 8-də Vaşinqtonda ABŞ-nin sponsorluğu ilə Ermənistan və Azərbaycan arasında keçirilən sülh sammiti onların münasibətlərində əhəmiyyətli dəyişikliklərə səbəb olub.
Bu barədə ABŞ Milli Kəşfiyyat Agentliyi Direktoru Ofisinin məxfilikdən çıxarılmış "İllik Təhdid Qiymətləndirməsi 2026" hesabatında bildirilib.
"Sülh sammiti iki arasında davamlı sülhün bərqərar olması üçün fürsət yaratdı və regional sabitliyin artmasına töhfə verdi. Sammit sülh müqaviləsinin şərtləri və ABŞ-nin rəhbərlik etdiyi Beynəlxalq Sülh və Rifaha Doğru Tramp Marşrutunun (TRIPP) yaradılması planları ilə bağlı ilkin razılaşma ilə nəticələndi. Bu marşrut Azərbaycanı Cənubi Ermənistan vasitəsilə Naxçıvan anklavı ilə birləşdirəcək və hər iki ölkə və bütün region üçün ticarət axınlarını açacaq", - deyə hesabatda bildirilir.
Sənəddə qeyd olunur ki, 8 avqust 2025-ci ildən bəri hər iki tərəf sülh sammitindən sonra yaranan müsbət impulsu qorumağa hazır görünür:
“Ermənistan-Azərbaycan sərhədində atəşkəs pozuntuları kəskin şəkildə azalıb və hazırda praktik olaraq yoxdur. 2025-ci ilin oktyabr ayında Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev Azərbaycanın Azərbaycan ərazisindən Ermənistana yük daşımalarına qoyulan məhdudiyyətləri aradan qaldıracağını elan etdi və Ermənistanın Baş naziri Nikol Paşinyan bir neçə gün ərzində bunu cavablandırıb. O vaxtdan bəri Azərbaycan Ermənistana benzin tədarük edib və buğdanın tranzitinə icazə verib”.
Hesabatda qeyd olunur ki, yekun sülh sazişinə maneələr qalmaqdadır: “Məsələn, Prezident Əliyev Ermənistanın konstitusiyasında dəyişiklik etməsini tələb etməyə davam edir və Dağlıq Qarabağın Ermənistanın bir hissəsi kimi istinadlarını sildiyini bəyan edir.
Bu addım Ermənistanda konstitusiya referendumunun keçirilməsini tələb edəcək və nəticəsi təmin edilmir".
Agentliyin sənədində postsovet məkanında Ermənistan və Azərbaycan arasında sülh prosesi, xüsusən də Cənubi Qafqaz və Orta Asiyadakı inkişaflar bölməsində araşdırılır. Qeyd olunur ki, ABŞ-nin Ermənistan və Azərbaycan arasındakı münaqişə kimi regional münaqişələrdə iştirakının davam etdirilməsi Birləşmiş Ştatların regiona çıxışını yaxşılaşdıra və strateji investisiya və ticarət imkanlarını asanlaşdıra bilər.